Werk en maatschappij

Na haar opleiding en promotie vestigde Aletta zich als huisarts aan de Herengracht in Amsterdam. Vanuit haar vakgebied ontwikkelde ze haar visie op werkplekken en voorbehoedsmiddelen. Betrokken bij de maatschappij besloot ze zich later in te zetten voor het vrouwenkiesrecht en later de vrede.

Pessarium en Carel Victor Gerritsen

Een vrouw als arts

Niet iedereen was even overtuigd van haar dokters kwaliteiten. Eens kwam de echtgenoot van een genezen patiënte klagen over de rekening: even hoog als die van een mannelijke arts. Dokter Jacobs antwoordde hem:

'Hebt u dan, toen mevrouw Uw echtgenoote inderdaad ernstig ziek was, minderwaardige en daarom goedkoope hulp voor haar gezocht? Ik vermoed, dat het U in de eerste plaats om goede hulp te doen was.'

Enkele dagen later kwam de voormalige patiënte de rekening betalen.

Het eerste voorbehoedsmiddel en voorlichting

In de Amsterdamse Jordaan verleende Aletta Jacobs gratis consulten aan arme vrouwen. Veertien jaar lang, iedere week twee keer. Ze zag in de praktijk hoezeer opeenvolgende zwangerschappen een lichaam konden uitputten. Had God het zo bedoeld, zoals de gelovige conservatieven zeiden? Dat dacht ze niet.
Dankzij haar voortgaande wetenschappelijke studies onderzocht ze een voorbehoedsmiddel - het pessarium - dat via de Duitse arts Mensinga in haar bezit kwam. Ook werd zij lid van de Nieuw-Malthusiaanse Bond, die voor geboorteperking was. Dit leverde haar veel kritiek op.

'Wat al schijnheiligheid heb ik in die dagen leren kennen! En nu denk ik o.a. aan predikanten, die openlijk tegen de voorbehoedmiddelen waarschuwden, doch hunne vrouwen naar mijn spreekuur zonden voor het inwinnen van advies. Medici kwamen mij opzoeken met het doel om te vernemen hoe de door mij aangeprezen middelen moesten worden toegepast, maar terzelfder tijd schaarden zij zich in het openbaar aan de zijde mijner tegenstanders'.


Meer over medische zorg

Zitgelegenheid tijdens 15 urige werkdag

Dat de winkeljuffrouw niet mocht zitten, vond men normaal. Zo'n meisje moest letterlijk stand by zijn indien er een klant kwam. Dr. Jacobs zag de gevolgen daarvan in haar artsenpraktijk. De klachten van de meisjes leken verdacht veel op elkaar:

'En bijna altijd bleek na onderzoek, dat zij leden aan gynaecologische afwijkingen, waarvan ik de oorzaak slechts kon toeschrijven aan het feit, dat deze jonge vrouwen uren en uren achtereen en elken dag weder opnieuw moesten stáán.'

Een winkeljuffrouw werkte rond 1886 in de regel van acht uur 's morgens tot elf uur 's avonds, inclusief enkele korte pauzes dus vijftien uur. Medisch onverantwoord, sociaal onverantwoordelijk. Maar wettelijk toegestaan.

Boycot winkels zonder zitgelegenheid

Aletta Jacobs besloot aandacht te vragen voor deze zaak. In januari 1894 publiceerde ze een oproep aan de vrouwen in Nederland om in winkels zitgelegenheid voor de winkeljuffrouw te verlangen. Als die eis niet werd ingewilligd, moest men als klant de betreffende winkel voortaan mijden. Een nationale discussie barstte los.
Medici verklaarden zich tegen Jacobs en haar idee, maar er ontstonden ook vrouwencomité's die er juist voor waren. De bladen en kranten stonden bol van de artikelen.
Uiteindelijk werd in 1902 een wet aangenomen die zitgelegenheid voor de winkeljuffrouw verplicht stelde.

Vrouwenkiesrecht

In 1894, was de oprichting van de Vereniging voor Vrouwenkiesrecht (VVK) een feit. Vergaderingen en congressen volgden, in nationaal en internationaal verband. Het grote doel verenigde allen in de Wereldbond van Vrouwenkiesrecht (International Woman Suffrage Alliance), zowel kiesrechtvrouwen uit Amerika, IJsland en China, Engeland, als de wat vormelijke vrouwen uit Nederland.
Meer over de strijd voor vrouwenkiesrecht

Wereldreis als lobby voor vrouwenkiesrecht

Met Carrie Chapman Catt reisde Aletta in 1911 en 1912 verschillende continenten over, om het belang van vrouwenkiesrecht en de waarde van internationaal zusterschap te benadrukken. De steun groeide, en een optimistische blik op de toekomst leek gerechtvaardigd.
Meer over de wereldreis

Vrede

In 1915 werd in Den Haag een groot internationaal vrouwen congres gehouden met verkiezingsstrijd als agendapunt. Maar door het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog veranderde dat. De vredesbeweging spreidde zich over de wereld uit. Er waren vele vooraanstaande vrouwen aanwezig afkomstig uit landen die met elkaar in oorlog waren. Op initiatief van Aletta Jacobs werd de koers verlegd. Het congres zou niet gewijd zijn aan vrouwenkiesrecht, maar aan het belang van vrede
Lees verder